Svarið við þeirri spurningu er einfalt: nei.
Hins vegar verðum við að horfa til reynslunnar til lengri tíma. Ekkert sjókvíjaeldi hefur staðið undir sér hér við land til langs tíma. Það þarf ekki annað en að skoða legu Íslands á hnattkringlunni til að átta sig á þeim náttúrulegu aðstæðum sem hér ríkja. Langir og harðir vetur, kuldaköst og ófyrirsjáanlegt veðurfar munu á endanum eyðileggja starfsemina eða drepa fiskinn sem er í kvíunum.
Við þurfum ekki nema að líta örlítið aftur í tímann til að rifja upp þegar kvíar voru í Hvalfirði á níunda áratug síðustu aldar. Þá krapaði fjörðurinn og kalla þurfti til nótaskipið Dagfara til að bjarga því sem bjargað varð.
Það er með ólíkindum að stofnun eins og Matvælastofnun ríði röftum yfir hænsnabú vegna of mikils fjölda fugla á fermetra eða yfir svínabúum vegna aðstæðna dýranna, en virðist hins vegar líta fram hjá aðstæðum í sjókvíjaeldi. Við fyrstu sýn virðist það vera þannig að það sem ekki sést, það teljist í lagi. Sjókvíjaeldið virðist þar af leiðandi vera eins konar „óhreinu börnin hennar Evu“.
Um þessar mundir, í byrjun árs 2026, gengur kuldakast yfir landið. Það væri fróðlegt að vita hver staðan er á eldisfiskinum í sjókvíum á Vestfjörðum þessa dagana. Er aukið frostbit á fiskinum? Eru náttúrulegar aðstæður fyrir vestan að þróast á þann veg að rekstur eldisfyrirtækja þar standi höllum fæti?
Engum heilvita manni dettur annað í hug en að eldi sé nauðsynlegt – og fiskeldi er þar engin undantekning. En hvað mun gerast þegar landeldi kemst á fullt skrið? Mun það gera út um sjókvíjaeldið? Svarið við þeirri spurningu er já.
Hvers vegna?
Vegna þess að neytendur munu gera sér grein fyrir því að landeldi er umhverfisvænna og stuðlar að heilbrigðara umhverfi. Fróðlegt verður að fylgjast með hvaða áhrif landeldi mun hafa á sjókvíjaeldi. Afurðir úr sjókvíjaeldi munu falla í verði og stórir erlendir kaupendur munu í auknum mæli snúa sér að afurðum úr landeldi.
Hvers vegna mun það gerast?
Vegna þrýstings frá neytendum. Þeir sem halda að neytendur séu fífl og geri sér ekki grein fyrir muninum á framleiðsluháttum, vanmeta almenning verulega. Það sem landeldi getur gert – en sjókvíjaeldi ekki – er að merkja vörur sínar sérstaklega og nýta sér ímyndina UMHVERFISVÆNT. Það er sú ímynd sem neytendur munu samþykkja og krefjast.
Sigurður Héðinn