Lifa niðurgöngu sjóbirtingar sleppingu af?
Þetta er spurning sem margir veiðimenn velta fyrir sér — og svarið er ekki einfalt.
Að veiða og sleppa fiski er orðið sjálfsagður hluti af nútíma veiði.
En þegar kemur að niðurgöngu sjóbirtingi — niðurgöngufiskum — vaknar spurning:
Lifa þeir sleppingu af?
Svarið er ekki einfalt.
En við vitum nóg til að taka betri ákvarðanir við ána og hvað segir samviska okkar að við eigum að gera í öllum þessum breytingum sem á sér stað í náttúrunni. Ég mun styðjast við 2 heimildir svari mínu til stuðings og einnig blanda eiginni reynslu inn í svarið.
Hvað segja rannsóknir?
Rannsóknir á sjóbirtingi og urriða sýna að lifslíkunar eftir sleppingu er oft mjög háar.
Í mörgum tilfellum geta lífslíkurnar verið yfir 90%, sérstaklega þegar fiskur er veiddur á flugu og hún situr í kjafti fisksins. Rétt meðhöndlun skiptir því miklu máli, og fiskar ná oft góðum eða betri lífslíkum ef þeir eru ekki teknir úr vatni og sleppt hratt.
Þetta bendir allt til þess að veiða & sleppa virkar, við réttar aðstæður og ef staðið er rétt að málum við sleppinguna. Skiptir stærð flugunnar máli ég held ekki en það er líka eitthvað sem ég held og er það efni í aðra grein.
Eru niðurgöngufiskar öðruvísi en göngufiskur?
Niðurgöngufiskar eru fiskar sem hafa lokið hrygningu í flestum tilfellum og eru á leið til sjávar og eru því búnir að vera í ánni í töluverðan tíma og svo eru það geldfiskarnir sem eru mun bjartari og ekki eins slappir og fiskurinn sem búinn er að hrygna.
Hrygnirafiskurinn er oftast,
- Horaðir og orkulausir
- Með ummerkir eftir veru sína í ánni
- Viðkvæmari gagnvart streitu
Geldfiskurinn er oftast
- Feitari og sprækari
- Líta vel út og eru kannski með einhver ummerki um veru sína í ánni
- Þola betur streitu
Þetta þýðir að lífslíkur þeirra eftir sleppingu eru ekki endilega þær sömu og hjá hrygningar- og geldfiski.
Raunveruleikinn við ána
Við sjáum þetta öll og vitum að það þarf að fara varlega við sleppinguna.
Sumir niðurgöngufiskar sem taka fluguna, berjast vel og synda burt af krafti. Við höfum öll séð þetta það er að segja munin á þessu. Niðurgöngufiskarnir (hrygningarfiskarnir) eru þreyttir, dökkir og svara varla eða illa, en geldfiskurinn er andstæðan það er segja er bjartari, berst betur og bregst betur við sleppingunni.
Þetta leiðir að mj0g einfaldri niðurstöðu og hún er:
Ekki eru allir fiskar eins.
Stærsta breytan í sleppingunn er loft
Eitt af því sem hefur mest áhrif á lífslíkur fisks eftir sleppingu er hversu lengi hann er tekinn upp úr vatni.
Rannsóknir sýna að:
- Stutt stund uppúr vatni (<10 sekúndur) hefur nánast engin áhrif
- Um 30 sekúndur geta dregið úr lífslíkum
- Lengri tími getur haft veruleg áhrif
Fyrir niðurgöngufiska, sem eru þegar í veikara ástandi, getur þetta haft enn meiri áhrif, en á geldfiskinn. Sumir niðurgöngufiskarnir eru sterkir og eiga góða möguleika á að lifa af sleppinguna, aðrir eru greinilega á síðasta snúningi og eiga því ekki möguleika. Það þarf ekki alltaf rannsókn til að sjá muninn. Svo sést það greinilega að veiða & sleppa hefur jákvæð áhrif á magni fiska í ánum. Sjá meðfylgjand mynd úr Geirlandsá
Niðurstaðan
Veiða & sleppa virkar, hinsvegar þarf að hafa í huga, það virkar ekki eins fyrir alla fiska.
Sterkur fiskur hefur góðar lífslíkur — Veikari fiskur hefur minni líkur.
Ábyrgðin liggur því hjá veiðimanninum hvernig hann meðhöndlar fiskinn
Reglan
Best er fiskurinn fari aldrei upp úr vatninu
Lokaorð
Við munum aldrei fá öll svör eða loka niðurstöðu hvað er rétt og hvað er rangt .
En eitt er víst:
Hvernig við meðhöndlum fiskinn skiptir máli og því er stundum besta ákvörðunin að sleppa honum strax það eykur lífslíkur hans.
Heimildir
Skov, C. et al. (2023). Post-release effects of catch-and-release angling for sea trout (Salmo trutta).
DTU Aqua / Fisheries Research.
Thorstad, E.B. et al. (2003). Catch-and-release of Atlantic salmon and trout: survival and behaviour.
Norwegian Institute for Nature Research (NINA).